Gelecekte Vanilya Plastik Şişelerden Yapılabilir

Vanilya

Bir çok alanda kullanılan vanilin gelecekte plastik atıklardan yapılabilir.

Kozmetik, gıda, ilaç ve temizlik maddelerinde kullanılan vanilyay talep hızla artmaktadır. 2018 yılında küresel vanilin talebi yaklaşık 40.800 ton’dur ve Haziran Green Chemistry dergisinde yayınlanan makaleye göre 2025 yılına kadar 65.000 tona çıkması bekleniyor.

Bilim insanları yeni bir araştırmaya göre genetik olarak tasarlanmış bakterilerle plastik atıkları vanilya aromasına dönüştürmenin bir yolunu buldular.

Vanilyanın koku ve tadının çoğunu taşıyan bileşik olan vanilin, vanilya çekirdeğinden doğal olarak elde edilebilir veya sentetik olarak üretilebilir.  Vanilinin yaklaşık %85’i şu anda fosil yakıtlarından alınan kimyasallardan üretilmektedir.

Vanilya (Vanilin) Molekül Yapısı
Vanilya (Vanilin) Molekül Yapısı

Vanilya talebi vanilya fasulyesi arzını “çok aşıyor”, bu yüzden bilim adamları sentetik olarak vanilin üretmeye başvurdular. Yeni çalışma için araştırmacılar, hem vanilin tedarik etmenin hem de plastik kirliliğini azaltmanın bir yolu olarak plastik atıkları vaniline dönüştürmek için yeni bir yöntem kullandılar.

Önceki çalışmalar, polietilen tereftalattan yapılmış plastik şişelerin tereftalik asit olarak bilinen temel alt birimine nasıl parçalanacağını göstermişti. Yeni çalışmada, İskoçya’daki Edinburgh Üniversitesi’ndeki iki araştırmacı, tereftalik asidi vaniline dönüştürmek için genetik olarak E. coli bakterisi tasarladı . Tereftalik asit ve vanilin çok benzer kimyasal bileşimlere sahiptir ve tasarlanmış bakterilerin aynı karbon omurgasına bağlı hidrojen ve oksijen sayısında yalnızca küçük değişiklikler yapması yeterlidir. 

The Guardian’a göre araştırmacılar, genetiğiyle oynanmış bakterilerini tereftalik asitle karıştırdı ve bir gün boyunca 98.6 Fahrenheit (37 santigrat derece) sıcaklıkta tuttu. Tereftalik asidin yaklaşık %79’u daha sonra vaniline dönüştü. 

Yazarlar çalışmada, “Küresel plastik atık krizi artık gezegenimizin karşı karşıya olduğu en acil çevresel sorunlardan biri olarak kabul ediliyor” diye yazdı. The Guardian’a göre, dünya çapında her dakika yaklaşık 1 milyon plastik şişe satılıyor ve bunların yalnızca %14’ü geri dönüştürülebiliyor. Geri dönüştürülenler sadece giysi veya halı için elyafa dönüştürülebilir. 

Kaynak: Live Science

AROMALAR

aromalar

Tüketilen gıdalarda raf ömrünü uzatma, bozulmasını önleme gibi koruyucu maddeler eklenir.  Tüketiciyi cezbetmesi adına aromalar da kullanılır. Bu aromalar yapay ve doğal olmak üzere ikiye ayrılır.

Doğal aromalar

FDA’nın onayladığı doğal olarak bilinen aromalar da kimyasal işlemden geçmektedir.  Bu aromalar:

  • Meyve-sebze suları
  • Baharatla
  • Süt ürünleri
  • Hayvansal ürünler
  • Bazı aromatik bitkilerdir.

Tesadüfi katkılar olarak olarak tanımlanan doğal aromalara 100 üzerinde kimyasal barındırabilir. Solvent (çözücü) kullanılır ve solventin doğal olma zorunluluğu yoktur.

Laboratuvar ortamında bir çok aroma üretilebilir. Yapay ve doğal olarak sınıflandırılır.  Yiyecek ve içeceklerde kullanılan bazı aromalar şöyledir:

  • Sitral : Limon otu (yalancı melisa)
  • Benzaldehit : Kimyasal badem yağı, tarçın yağı
  • Ihlamur eter: Bal aroması
  • Asetoin: Tereyağı aroması
  • Massoia lactone:  Hindistan cevizi aroması
yapay aromalar

Yapay aromalar doğru oranda kullanıldığı zaman zararlı değildir. Doğa aromalardan sadece kimyasal olarak farklıdır.Her ikisinin de yapı taşı aroma molekülleridir.

Bazı kaynaklarda yapay aromanın zararlı olduğundan da bahsedilir. Bunlar bazı rahatsızlıklara da sebebiyet verdiği açıklanır. Bunlar:

  • Hormon bozukluğu
  • Tetiklenen hastalıklar
  • Kilo problemi
  • İç organların sağlığını tehdit etme gibi durumlardır.

Besleyici bir özelliği bulunmayan aromaların kullanımına ve dozuna dikkat edilmesi gerekmektedir. Sağlık açısından FEMA ( Aroma ve Ekstrakt Üreticileri Birliği Uzman Paneli) aromaları FDA’ya gönderiyor. FDA onayladıktan sonra Genel olarak güvenli kabul edilmiş listesine alıyor.  Az miktarda kullanılmak şartıyla insan sağlığı açısından bir sorun görülmüyor. 

Aromalar zararlı mı değil mi? Sorusunda en çok dikkat edilen konu dozudur. Bu doz aslında sadece gıdada değil ilaç ve kimyasallar içinde geçerlidir. Bir şeyin dozu onu faydalı hale de getirir, zararlı hale de getirir. Dikkat edilmesi gereken konu sizin bu gibi ürünleri ne kadar tükettiğinizdir. 

Kaynak: Virgo Kimya
Kaynak 2: Zararları.org